Het goede leven  

Wat geeft leven?

Ik denk dat we het niet snel hardop zullen toegeven, maar onze daden zeggen genoeg. We geloven dat geld leven geeft. Het vertegenwoordigt voor ons voedsel, gezondheid, zekerheid, maar ook relaties en zelfs liefde. Tot zover is alles heel overzichtelijk. Prima toch, geld is inderdaad heel belangrijk…

Maar nu is er iets lastigs. Er was eens een man die ik heel serieus ben gaan nemen, die opvallend fel tegen geld kon zijn. Hij werd het Leven zelf genoemd en juist hij suggereerde dat geld het leven kan beperken. En als ik hem zo hoog heb zitten, moet ik hier wel iets mee. Jezus drukte zijn kritiek bijvoorbeeld uit met dit zinnetje: ‘Je kunt niet God dienen en tegelijk Geld. Heel eenvoudig, maar als je het onderzoekt, ga je langzamerhand alles anders zien. Jezus noemt geld hier namelijk voor het eerst in de geschiedenis een godheid. Volgens Jezus kan geld blijkbaar eigenschappen van een godheid aannemen en zo een concurrent worden van God. Wie gelooft kan ‘vreemdgaan’ met geld, en geld iets gunnen wat eigenlijk voor God bestemd is. Geld wordt dan onze maîtresse.

Juist de veelverdiener heeft dus een probleem. Jezus drukt zich niet zo krachtig uit over een techneut of een wetenschapper, zelfs niet over een Farizeeër of een heiden. Rijkdom is kennelijk de barrière op weg naar het goede leven. Het is interessant dat rijke westerlingen liever naar iets anders verwijzen als het grote probleem. Ook rijke westerse theologen hebben het eerder over drugs, over ‘de media’, over secularisme, macht, hoogmoed, enzovoorts. Maar het probleem zit blijkbaar veel dichterbij, zoals Paulus, Jezus’ woorden min of meer herhaalt: ‘Hun god is hun buik…’ En: ‘Wie rijk wil worden, valt ten prooi aan begeerten die een mens ten onder doen gaan. De wortel van alle kwaad is geldzucht’. Sommigen zijn hierdoor afgedwaald van hun geloof en hebben zichzelf diep beschadigd.
Niemand wordt in de bijbel zo veelvuldig gewaarschuwd als de welvarenden. Specifiek zij. Wij horen op wereldschaal minstens bij de rijkste tien procent. Maarten Luther zei eens dat er drie bekeringen nodig zijn, ‘de bekering van het hart, het verstand en van de portemonnee’.

Zijn wij inderdaad in de ban van iets dat leven belooft, maar het eigenlijk benauwt? Wat is precies de invloed van geld op mij? En hoe wordt geld dan een concurrent van God?

Geld heeft een grote geestelijke macht. Je ziet om je heen gebeuren wat Jezus voorspelde: geld is heilig en we gaan ermee om zoals mensen vroeger met hun afgoden. Symbolisch is al dat vroeger het hoogste gebouw, in welke dorp of stad dan ook, de kerktoren was. Dat was letterlijk je oriëntatiepunt als je de weg niet wist. Inmiddels zijn de hoogste gebouwen kantoorpanden. Dat suggereert wat we blijkbaar als maatschappij het belangrijkste vinden, waar we de meeste energie en tijd aan besteden.

In de eindeloze stroom christelijke boeken zit maar zelden een boek dat de potentie heeft je leven te veranderen. Het goede leven is zo’n boek. De schrijver, Reinier Sonneveld, neemt geen genoegen met brave antwoorden of zwakke excuses. Eerlijk, kritisch, schurend en uitdagend; een spiegel voor de ziel. Voor wie het aandurft! Ongetwijfeld ook verkrijgbaar bij ons eigen boekwinkeltje.

Namens de diaconie.

Werner Bredemeijer